جوانرود دریک نگاه تاریخی

 مطالعه آثار و دست نوشته های به جامانده(علم تاريخ ومیراث مکتوب) از اندیشمندان، حاکمان عدالت پرور، نوابغ و مشاهیر ایرانی و کرودها برای جهانیان و عموم مردم خصوصاً نسل آینده سازآشکار و برای جوانان فرهیخته و فرهنگ دوست ضروری است، اهل قلم تمامى نیازهای بشری را مورد توجه و مطالعه قرار می دهند و مى كوشند به نحوى روشن و جامع از پند ها و ... سخن بگويند، در هر منطقه ای با یک نگاه مردم به دو طیف تقسیم می شوند افرادی که از روی تفکر؛ عقلانیت و استدلال تصمیم می گیرند، موضعات را دنبال میکنند و عقلانیت را بر احساسات ترجیح می دهند(خواص) جامعه را به سوی علم، پیشرفت وعدالت ... ؛ گروه دیگری هم جـو و فضای وقت و زمان را می سنجند و دنبال جریانات؛ ناخواسته حرکت می کنند نتیجه و عواقب و مسیر را کمتر مشاهده میکنند. اسطوره شناسی هر قوم و ملتی دارای افسانه هایی است که اگر چه امروزه مکتوب هستند، اما در آغاز به صورت شفاهی بوده اند. این افسانه ها ی شفاهی حاوی اعتقادات ـ اندیشه ها ـ دیدگاهها ـ آرزوها ، سرگذشت ها برای سالیان متمادی نسل به نسل و سینه به سینه منتقل شده است. اگر چه اسطوره ها از اغراق و خیالپردازی مصون نمانده اند، اما مطالعه در باره آنها نشان داده است که دارای هسته ای از واقعیت تاریخی بوده اند. حال هر واقعه تاريخى داراى يك زمان وقوع و یک اسطوره های خاصی  مانند سکه ـ کتیبه ها ـ کتاب ها ـ اسناد ـ روزنامه ها ـ فیلم و عکس ... ثبت می گردد. تاريخ مردم جوانرود جنگها و مبارزات گذشته زیادی درورد زبانها دارد، فرهنگ غنی و اصیل و نجابتشان نشانه کرد و ایرانی بودنشان بوده وهست. شهرجوانرود درحدود هشتاد و شش کیلومتری شمال غربی استان کرمانشاه و جزء بلوک قدیمی هجده گانه سنندج بوده است؛ شهر جوانرود در ۴۶ درجه و ۲۸ دقیقه عرض جغرافیایی و ۳۴ درجه و ۴۸ دقیقه طول جغرافیایی قرار داد،ارتفاع آن از سطح دریا 1280متراست. شهر جوانرود به هفت قلعه و قلعه جوانرود مشهوراست، که بارها مورد حمله قدرتمندانی مثل عرب ها، انگیسها و مغول ها که یکی از خـونخوارترین و خونبارترین وقایع تاریخ کشور و مناطق ما بوده و هست که در این حملات خیلی از اهل علم وادب و هنر به قتل رسیدند؛ سرزمینهای آباد را ویران کردند؛ مزارع سر سبز را به بیابان تبدیل کردند اما شهرهای ایران مثل شهرهای «تب و اور » ازنو ساحته شده اند؛ در چند قرن پیش درجوانرود صفی خان سلطانها، اردلانها، سردارعشایران و بیگ زا ده ها « حکومتهای محلی در دست داشته اند » بارها مورد هجـوم و حملات ویران کننده دشمنان قرار گرفته است، با این وصف درجریانهای ملی شدن صنعت نفت در زمان کابینه دکتر محمد مصدق، انقلاب مشروطه و مشروطه خواهی " کتاب بابا مروخ ص ـ 391 شوال سال 1342 «عنات الله وصارم السلطان » نماینده سعیدالسلطنه وکیل جوانرود به کنگره های عشایری وکشوری برای تصمیم گیری و تلاش درسرنگونی بعضی از سران و اقمار وابسته به بیگانگان داخلی و خارجی، همکاری با جنبش آزادیخواهانه ملی کردهای ایران وعراق در زمان دژخیم ترین حاکمان، ایجاد تضاد و نا آرامی درمنطقه با سلسه ی قاجارها و14  سال مبارزه با جان و مال خود با رژیم ملحد پهلویها، مهر ومحبت و صلح طلبی بین اکثر عشایر وطوایف منطقه نقش بسزای دشته اند ، دراین دورانها قربانیها و تاوانهای زیادی داده اند ولی مثل سلسله جبال کوههای زاگرس نستوه و استوارماندگارمانده اند، در سال 1303 به بعد عوامل بیگانه رضاخان و حکومت پهلوی در پی ایجاد دولتی با اقتدار مرکزی بدون رقیب بوده اند، در نتیجه شروع به دستیگری سران و بزرگـان عشایر و افراد صاحب نفوذ در ایـران بلاخص در کردستان ایران نموده اند. در 28/10/1310 به دستور و قانون ننگین و پلید پهلوی و سرسپرده هایشان برای دستگیری سران عشایر و افراد مشهور درغرب کشور گسترانیده، سران طوایف جاف درمناطق مختلف جوانرود، روانسر، ثلاث باباجانی و... همراه چندین نفر از نزدیکان وکیل و خود ایشان با چرب زبانیها دستگیر و روانه زندانهای تهران، اصفهان ... به مدت ده سال در آن حبسهای ناهنجارومخـوف می شوند که میتوان در این جریانات کتابهای زیادی نوشت، اما شجاعانه ازاغتشاشات جنگ جهانی ونا آرامی حکومت و در باریان استفاده کرده از زندانهای وحشتناک جان سالم به در می برند، عجبا درآن دوران اشخاصی بدون هیچگونه وسیله و امکانات آن هم در تاریکی های شب و در دل کوهها و منطقه ها را سپری و به منطقه جـوانـرود برمی گردند. 14 سال مبارزه سران و طوایف جافها با حکومت پهلویها و بقیه عوامل و دست نشانده ها ی حکومتی در مناطق اورمانات جای افتخاریست، چند مرحله رژیم با تمام قوا ی مسلح به مناطق جـوانرود ـ روانسر حمله ور میشوند بزرگترین نیرنگ وحمله درسالهای 1334 ـ   1329ـ 1327 که به جنگ جوانرودیها مشهوراست این سال «1327» چندین نفر از بهترین طراحان نظامی وتیراندازان جنگی آن زمان ؛ نادربیگ رستمی برادر محمدبیگ وکیل ؛ عبد الرحمن بیگ ایناقی « ایناخی» ومحمد شمشیری و ... کشته شدند. « این وقایع ورد زبانهاست » مصادف با چهارده ماه مبارک رمضان با کمترین امکانات و مواجه شدن با کمبود مواد غذایی ... ولی اتحاد رمز پیروزی وهمکاری سران و مردم باعث سربلندی این مناطق میشود، با توجه به قانون مبرای دین اسلام عده ای از علمای سادات "مدیرومدرس حوزه علمیۀ مشهور غرب کشورعلامه ملا مجید موحدی نادری" منطقه در روزهای ماه مبارک رمضان در برابر حمله ناجوانمردانه دژخیمان یاسای جهاد را صادر می فرمایند و همه آحاد مردم مانندکفن پوشان شهر ورامین برای دفاع ازنهضت رهبر انقلاب جمهوری اسلامی ایران دربرابرظلم وستم ورگبار گلوله ها قد علم کردند. چون عوامل پهلویها از مبارزه و شجاعتهای گذشته مردم کاملاً آگاهی داشتند . فوراً دستور سرکوبی و بستن مرزهای غربی کردستان ایران و عراق و ترکیه را صادرمی کنند، اما درسال هزار و سیصد و چهل دو؛ سران و کردهای جوانرود همراه حسین بیگ و محمدبیگ وکیل به کمک سران بارزانیها درجنگ ایلول با رژیم بعثی عراق به مدت ده سال می پیوندند و افتخاراتی به اسم جافهای جوانرود به ارمغان می آورند ، اما با قرار داد ننگین و فرمایشی ناخواسته الجزایر توسط شاه ایران و رژیم بعث عراق « آمریکایها » در سال 1974 باز قیام کردها به رهبری ژنرال ملامصطفی بارزانی ناکام می مانند، بازآخرین ورقهای وقایع تاریخ را بنگریم می بینیم در روزنامه کیهان اسفند ماه سال 1357کردهای منطقه ی اورامانات در یکی از روستاهای جوانرود جمع شده، اعلام  پشتیبانی و آمادگی و جان نثاری خود را برای پیروزی انقلاب جمهوری اسلامی ایران به رهبری امام خمینی "ره" اعلام می نمایند؛ با توجه به مبارزات سالهای گذشته در برابررژیم پهلوی بحـق وارثین انقلاب مردم اورامانات بیشترین سهم و تلاشها را داشته اند.  تاریخ مکتوب جوانرود شاید از زمان سید احمدبیگ جاف دانست. این شخص درجوانرود می زیسته است، دارای داراشورا ـ تکایا ـ خانقا وعلوم دینی و ... بوده است. که تاریخ جوانرودیها دراین زمان رقم تاره ای خورده است. در این دوره عده زیادی از شعرا ـ علماء ـ مشایخ و... درجوانرود مجدداً با دل آکنده ازرنجهای گذشته شروع به فعالیتهای ملی ـ مذهبی درمناطق نموده اند. وحتی بعضیها به مناطق دیگر کوچ نموده اند، این سفرها نشانه توانمندی شعرا ـ ادبا و... این مردم را نسبت به خدمات رسانی به هم هموطنان وهمنوعان خود " حتی درسخترین شرایط در زندانها این افراد شعرو... راسروده اند مثل" آقاعنایت وجهان آرا خانم " وی یکی از معدود زنانی بوده که از نمایندگی بقیه زنان جوانرودی با آداب و رسوم دیرینه خود دراکثرمراسمات آیینی حضورپیدا کرده است. و با اشعارزیبای خود، پند واندرزها را برای زنان ـ مردان سروده است. بسا خوشنویسان قلم بدست ؛ نامه ها ونوشته های پر معنا در عرصه های سخت زندگی این مردمان برای یادگار به جای گذاشته اند" جناب صالحی درروستا شبانکاره دولت آباد روانسر؛ در کنار حوزه علمیه علامه مشهورکردستان ایران حاج ماموستا ملا مجید موحدی نادری ، اشاره کرد که این دوران یکی از پرآوزه ترین فرا و نشیب طلاب و علم دین و زندگی جوانرود؛ وا ورامانات بوده است.

 منابع: تاریخ کردوکردستان صــ 291 ــ  اواسط شوال سال1342 ، سلاطین هورامان،تألیف:قاضی عبدالله شیدا(مردوخی)تاریخ جنبشهای کردستان،مؤلف:علاءالدین سجادی،دیوان آقاعنایت سیدباقر هاشمی ودکترمحمدامین هورامی؛ ایلات وطوایف کرمانشاهان تألیف محمدعلی سلطانی، خوارزمشاهیان برگرفته ازکتابهای زین الاخبار؛شهابالدین خرندرزی؛ تحفه ناصری ؛ دست نوشته های خطی ادبا وشعرا ؛ کتابهای جغرافیای کرمانشاه و سنندج ؛کتاب میزا احمد داواشی ، گفتگو با صاحب نظران محلی؛ نشریات و اینترنت.